انواع ظروف چدنی و کاربرد هرکدام در آشپزی
فروشگاه مسترسنگی
فروشگاه تخصصی محصولات و ظروف سنگی دستساز
انواع ظروف چدنی و کاربرد هرکدام در آشپزی
ظروف چدنی تنها به تابه و قابلمه محدود نمی‌شوند. امروزه انواع مختلفی از ظروف چدنی برای سرخ کردن، گریل کردن، پخت آرام، آشپزی در فر و حتی پخت‌وپز روی آتش و زغال تولید می‌شوند. تفاوت در شکل، عمق، سطح پخت و نوع دسته باعث می‌شود هرکدام از این ظروف برای کاربرد خاصی مناسب‌تر باشند.
اگر هنوز آشنایی کاملی با این جنس از ظروف ندارید، مطالعه مقاله «ظروف چدنی چیست؟» می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. اما اگر قصد خرید دارید و نمی‌دانید تابه، قابلمه، ساج یا گریل چدنی کدام‌یک برای شما کاربردی‌تر است، در این راهنما با «انواع ظروف چدنی» و کاربرد هرکدام آشنا می‌شویم.
۱. تابه چدنی؛ یکی از پرکاربردترین ظروف چدن
تابه چدنی یا Cast Iron Skillet یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع ظروف چدنی است. این تابه‌ها معمولاً دارای سطح نسبتاً وسیع و دیواره‌هایی با ارتفاع متوسط هستند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های تابه چدنی، حفظ مناسب حرارت پس از گرم شدن است. به همین دلیل می‌توان از آن برای سرخ کردن، برشته کردن و پخت انواع مواد غذایی استفاده کرد.
گوشت، مرغ، همبرگر، سیب‌زمینی، سبزیجات و بسیاری از غذاهای دیگر را می‌توان در تابه چدنی تهیه کرد. بعضی مدل‌های تمام‌چدنی نیز قابلیت انتقال مستقیم از روی اجاق به داخل فر را دارند.
هنگام انتخاب تابه چدنی باید به قطر، عمق، وزن و طراحی دسته توجه کرد. تابه بزرگ‌تر الزاماً انتخاب بهتری نیست؛ اندازه ظرف باید با تعداد افراد و حجم غذایی که معمولاً تهیه می‌کنید متناسب باشد.
۲. تابه چدنی گریل
تابه گریل چدنی از نظر ساختار با تابه معمولی تفاوت دارد. سطح داخلی این مدل دارای برجستگی‌ها یا شیارهایی است که هنگام پخت می‌توانند خطوط مشخصی روی سطح مواد غذایی ایجاد کنند.
این نوع تابه بیشتر برای پخت استیک، مرغ، همبرگر، سبزیجات و سایر موادی استفاده می‌شود که قصد داریم آن‌ها را به شکل گریل‌شده آماده کنیم.
وجود برجستگی‌ها همچنین باعث می‌شود بخشی از چربی و مایعات خارج‌شده از ماده غذایی در فضای بین شیارها قرار بگیرد.
اگر بیشتر غذاهای سرخ‌شده معمولی تهیه می‌کنید، یک تابه چدنی با سطح صاف احتمالاً کاربرد بیشتری خواهد داشت؛ اما برای علاقه‌مندان به غذاهای گریل‌شده، تابه گریل می‌تواند محصول مکمل مناسبی باشد.
۳. قابلمه چدنی
قابلمه چدنی یکی دیگر از انواع اصلی ظروف چدنی است. دیواره بلندتر و معمولاً وجود درپوش، آن را برای روش‌های متفاوتی از آشپزی مناسب می‌کند.
از قابلمه چدنی می‌توان بسته به طراحی آن برای تهیه انواع خوراک، سوپ، پخت گوشت و غذاهایی که به زمان پخت بیشتری نیاز دارند استفاده کرد.
ظرفیت حرارتی بالای چدن در پخت‌های طولانی اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا پس از رسیدن ظرف به دمای مناسب، می‌تواند حرارت زیادی در خود ذخیره کند.
هنگام خرید قابلمه چدنی علاوه بر حجم، باید وزن ظرف در حالت خالی را نیز در نظر گرفت. یک قابلمه بزرگ چدنی پس از اضافه شدن غذا وزن قابل توجهی خواهد داشت.
۴. Dutch Oven یا قابلمه چدنی درب‌دار عمیق
یکی دیگر از ظروف معروف چدنی در جهان، Dutch Oven است. این ظرف معمولاً دیواره‌های بلند و درپوش نسبتاً سنگینی دارد.
Dutch Oven برای خوراک‌ها، سوپ‌ها، پخت آرام گوشت و حتی پخت بعضی انواع نان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مدل‌های مخصوص کمپینگ نیز وجود دارند که برای استفاده روی زغال و آتش طراحی شده‌اند. در بعضی مدل‌ها می‌توان زغال را علاوه بر زیر ظرف، روی درپوش نیز قرار داد تا حرارت از دو جهت به غذا برسد.
بنابراین هنگام خرید باید بین مدل آشپزخانه‌ای و مدلی که مشخصاً برای فضای باز طراحی شده است تفاوت قائل شد.
۵. ساج چدنی
ساج چدنی یکی از محصولات کاربردی برای افرادی است که به آشپزی روی شعله و در فضای باز علاقه دارند.
ساج معمولاً سطح پخت نسبتاً وسیع و دیواره کوتاه‌تری نسبت به تابه دارد. این طراحی دسترسی راحت‌تری به سطح غذا ایجاد می‌کند و امکان آماده کردن حجم بیشتری از بعضی مواد غذایی را فراهم می‌سازد.
بسته به طراحی و اندازه ساج، می‌توان از آن برای تهیه انواع گوشت، مرغ، سبزیجات و غذاهای مناسب پخت روی سطح وسیع استفاده کرد.
ساج چدنی به‌خصوص برای کمپینگ، باغ، ویلا و آشپزی در طبیعت کاربرد جذابی دارد؛ البته وزن آن را نیز باید هنگام حمل‌ونقل در نظر گرفت.
۶. صفحه تخت یا گریدل چدنی
Griddle یا صفحه تخت چدنی سطحی صاف و نسبتاً کم‌عمق دارد. تفاوت اصلی آن با تابه معمولی، کوتاه‌تر بودن لبه‌ها و در بسیاری از مدل‌ها بزرگ‌تر بودن سطح قابل استفاده است.
این طراحی باعث می‌شود برگرداندن و جابه‌جا کردن مواد غذایی روی سطح آسان‌تر باشد.
گریدل چدنی برای تهیه پنکیک، تخم‌مرغ، ساندویچ گرم، برگر، سبزیجات و مواد غذایی مختلف کاربرد دارد.
بعضی صفحات چدنی به‌صورت دوطرفه ساخته می‌شوند؛ یک سمت سطح صاف و سمت دیگر سطح شیاردار برای گریل دارد.
در نتیجه یک محصول می‌تواند دو کاربرد متفاوت داشته باشد.
۷. ظروف چدنی مخصوص فر
چدن تنها برای پخت روی شعله استفاده نمی‌شود. قالب‌های نان، قالب‌های کیک، ظروف مخصوص پخت و برخی تابه‌ها و قابلمه‌های تمام‌چدنی می‌توانند برای آشپزی در فر نیز مورد استفاده قرار گیرند.
توانایی چدن در ذخیره حرارت می‌تواند در ایجاد سطح برشته و پوسته مناسب در برخی غذاها و نان‌ها مفید باشد.
البته قبل از قرار دادن هر ظرف چدنی داخل فر باید تمام اجزای آن بررسی شود. وجود دسته چوبی، قطعات پلاستیکی یا بعضی دستگیره‌ها می‌تواند حداکثر دمای قابل استفاده را محدود کند.
بنابراین نباید صرفاً به دلیل چدنی بودن بدنه تصور کرد تمام اجزای محصول تحمل هر دمایی را دارند.
۸. ظروف چدنی مخصوص کمپینگ و طبیعت‌گردی
بخش مهم دیگری از محصولات چدنی برای آشپزی در فضای باز طراحی شده‌اند.
ساج، تابه، قابلمه و Dutch Oven کمپینگ از جمله محصولاتی هستند که بسته به طراحی می‌توان از آن‌ها روی آتش، زغال یا تجهیزات مخصوص کمپ استفاده کرد.
مقاومت و حفظ حرارت مناسب از مزایای چدن برای این نوع آشپزی است. در مقابل، وزن زیاد یکی از نکاتی است که باید در انتخاب تجهیزات سفر در نظر گرفته شود.
برای سفر با خودرو، کمپ‌های ثابت یا استفاده در باغ و ویلا، وزن ممکن است اهمیت کمتری داشته باشد؛ اما برای برنامه‌هایی که تجهیزات باید مسافت زیادی حمل شوند، این موضوع مهم‌تر می‌شود.
۹. ظروف چدنی سرو غذا
بعضی ظروف چدنی کوچک علاوه بر پخت، برای سرو غذا نیز طراحی شده‌اند.
تابه‌های کوچک، صفحات سرو و ظروف تک‌نفره چدنی می‌توانند غذا را برای مدتی گرم نگه دارند و در بعضی رستوران‌ها نیز برای سرو غذاهای داغ استفاده می‌شوند.
در این روش باید به داغ ماندن بدنه و دسته توجه ویژه داشت. ظرف چدنی حتی پس از برداشته شدن از روی حرارت ممکن است برای مدتی بسیار داغ باقی بماند؛ بنابراین استفاده از زیرظرفی و تجهیزات محافظ مناسب اهمیت دارد.
کدام نوع ظرف چدنی برای شما مناسب‌تر است؟
انتخاب بهترین نوع ظرف چدنی کاملاً به شیوه آشپزی شما بستگی دارد.
اگر یک ظرف چندمنظوره برای آشپزی روزمره می‌خواهید، تابه چدنی معمولی یکی از کاربردی‌ترین گزینه‌هاست. «ظروف چدنی برای پخت و پز روزانه»
اگر بیشتر استیک، مرغ و سبزیجات گریل‌شده تهیه می‌کنید، تابه گریل چدنی می‌تواند مناسب‌تر باشد.
برای خوراک‌ها و غذاهای طولانی‌پز، قابلمه چدنی یا Dutch Oven کاربرد بیشتری دارد.
برای پخت روی سطح بزرگ یا آشپزی در طبیعت نیز ساج و صفحات چدنی گزینه‌های قابل بررسی هستند.
قبل از انتخاب نهایی بهتر است مقاله «مزایا و معایب ظروف چدنی» را نیز مطالعه کنید تا علاوه بر کاربردهای مختلف، با محدودیت‌هایی مانند وزن بالا و نیاز به مراقبت در بعضی مدل‌ها آشنا شوید.
آیا نوع سطح چدن هم اهمیت دارد؟
بله. علاوه بر شکل ظرف، نوع سطح آن نیز در انتخاب محصول اهمیت زیادی دارد.
ظروف چدنی می‌توانند به‌صورت چدن خام یا دارای پوشش لعابی تولید شوند. روش استفاده و نگهداری این دو گروه یکسان نیست و انتخاب بین آن‌ها به نوع آشپزی و انتظارات شما بستگی دارد.
این موضوع را به دلیل اهمیت آن به‌صورت کامل در مقاله بعدی یعنی «تفاوت ظروف چدنی خام و لعاب‌دار» بررسی خواهیم کرد.
جمع‌بندی
تنوع ظروف چدنی بسیار بیشتر از یک تابه ساده است. تابه چدنی، تابه گریل، قابلمه، Dutch Oven، ساج، گریدل، ظروف مخصوص فر و محصولات کمپینگ هرکدام برای نوع خاصی از آشپزی طراحی شده‌اند.
هنگام انتخاب ظرف بهتر است به جای خرید صرفاً بر اساس ظاهر، ابتدا کاربرد موردنظر خود را مشخص کنید. تعداد افراد خانواده، نوع غذاهایی که بیشتر تهیه می‌کنید، محل استفاده، منبع حرارتی، وزن و اندازه ظرف همگی در انتخاب مناسب نقش دارند.
شناخت انواع ظروف چدنی کمک می‌کند محصولی انتخاب کنید که واقعاً در آشپزخانه مورد استفاده قرار بگیرد، نه ظرفی که پس از چند بار استفاده در کابینت باقی بماند.
سوالات متداول درباره انواع ظروف چدنی
پرکاربردترین نوع ظرف چدنی کدام است؟
تابه چدنی ساده یکی از چندمنظوره‌ترین انواع ظروف چدنی است و برای سرخ کردن، برشته کردن و بسیاری از روش‌های پخت قابل استفاده است.
تفاوت تابه چدنی و گریدل چیست؟
تابه معمولاً دیواره بلندتری دارد، در حالی که گریدل دارای سطح وسیع‌تر و لبه‌های کوتاه‌تری است و دسترسی بیشتری به سطح پخت ایجاد می‌کند.
تابه گریل چدنی چه کاربردی دارد؟
سطح شیاردار آن بیشتر برای گریل کردن گوشت، مرغ و سبزیجات و ایجاد خطوط گریل روی غذا طراحی شده است.
برای طبیعت‌گردی چه ظرف چدنی مناسب است؟
ساج، تابه و بعضی قابلمه‌ها و Dutch Ovenهای مخصوص کمپینگ برای این کاربرد طراحی می‌شوند. انتخاب نهایی به نوع پخت، تعداد افراد و نحوه حمل تجهیزات بستگی دارد.
آیا تمام ظروف چدنی داخل فر قابل استفاده هستند؟
خیر. علاوه بر بدنه باید جنس دسته، دستگیره درپوش و سایر اجزای محصول نیز از نظر تحمل دما بررسی شود.
