اشتباهات رایج در استفاده و نگهداری ظروف چدنی
فروشگاه مسترسنگی
فروشگاه تخصصی محصولات و ظروف سنگی دستساز
اشتباهات رایج در استفاده و نگهداری ظروف چدنی
ظروف چدنی به دوام بالا و حفظ مناسب حرارت معروف هستند، اما استفاده نادرست می‌تواند باعث مشکلاتی مثل زنگ‌زدگی، چسبیدن غذا، آسیب دیدن Seasoning یا کاهش کیفیت سطح ظرف شود. بسیاری از این مشکلات به خود چدن مربوط نیستند و نتیجه چند اشتباه ساده در آشپزی، شست‌وشو یا نگهداری هستند.
در این مقاله مهم‌ترین اشتباهات رایج در استفاده از ظروف چدنی را بررسی می‌کنیم تا بتوانید از تابه و قابلمه چدن خام برای مدت طولانی‌تری در شرایط مناسب استفاده کنید.
۱. استفاده از شعله زیاد برای گرم کردن سریع چدن
چدن حرارت زیادی در خود نگه می‌دارد و پس از داغ شدن نیز به‌آرامی سرد می‌شود. به همین دلیل معمولاً لازم نیست برای گرم کردن سریع ظرف از بیشترین شعله استفاده کنید.
بهتر است تابه چدنی را با حرارت کم تا متوسط و به‌تدریج پیش‌گرم کنید. حرارت بیش از حد می‌تواند کنترل پخت را سخت‌تر کند و احتمال سوختن روغن یا غذا را افزایش دهد.
۲. قرار دادن تابه داغ زیر آب سرد
یکی از اشتباهات مهم، قرار دادن ظرف بسیار داغ در تماس ناگهانی با آب سرد است.
تغییر شدید دما می‌تواند شوک حرارتی ایجاد کند. بنابراین بعد از آشپزی اجازه دهید دمای ظرف کاهش پیدا کند و سپس آن را بشویید.
این نکته در مورد ظروف چدنی لعاب‌دار نیز اهمیت دارد؛ سازندگان این ظروف نیز بر گرم و سرد کردن تدریجی تأکید می‌کنند.
۳. خیس گذاشتن چدن خام
رها کردن تابه چدن خام داخل سینک یا خیساندن طولانی آن یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای ایجاد زنگ است.
اگر غذا به کف ظرف چسبیده، لازم نیست آن را چند ساعت در آب رها کنید. روش‌های دیگری برای جدا کردن مواد غذایی وجود دارد.
بعد از شست‌وشو نیز ظرف را سریع و کامل خشک کنید.
اگر با این مشکل مواجه شده‌اید، راهنمای «جلوگیری از زنگ‌زدگی ظروف چدنی» را مطالعه کنید.
۴. قرار دادن چدن خام در ماشین ظرفشویی
ماشین ظرفشویی برای ظروف چدن خام Seasoned مناسب نیست. شست‌وشوی طولانی، رطوبت و مواد شوینده می‌توانند Seasoning را تحت تأثیر قرار دهند و احتمال زنگ‌زدگی را افزایش دهند. Lodge نیز برای چدن Seasoned شست‌وشوی دستی را توصیه می‌کند.
بهتر است تابه و قابلمه چدن خام را با دست بشویید و بلافاصله خشک کنید.
۵. تصور اینکه استفاده از مایع ظرفشویی کاملاً ممنوع است
یکی از باورهای قدیمی این است که چدن خام تحت هیچ شرایطی نباید با مایع ظرفشویی شسته شود.
اما مقدار کمی شوینده ملایم برای تمیز کردن چدن Seasoned قابل استفاده است. Lodge نیز استفاده از مقدار کمی صابون ملایم را برای چدن Seasoned مجاز می‌داند.
آنچه اهمیت بیشتری دارد، خیساندن طولانی، شست‌وشوی نامناسب و خشک نکردن ظرف است.
روش کامل را در مقاله «شست‌وشوی ظروف چدنی» توضیح داده‌ایم.
۶. استفاده از روغن زیاد برای Seasoning
بیشتر بودن روغن به معنی Seasoning بهتر نیست.
یکی از اشتباهات رایج این است که سطح تابه را با لایه ضخیمی از روغن بپوشانیم و سپس آن را حرارت دهیم. روغن زیاد می‌تواند باعث ایجاد سطح چسبناک و نامنظم شود.
برای Seasoning باید یک لایه بسیار نازک روغن روی سطح باقی بماند. Lodge نیز در دستور Seasoning خود بر استفاده از لایه نازک تأکید می‌کند.
برای مراحل کامل، مقاله «آموزش سیزنینگ و روغن‌کاری ظروف چدنی» را ببینید.
۷. خشک نکردن کامل ظرف بعد از شست‌وشو
گاهی ظرف به‌درستی شسته می‌شود، اما روی آبچکان قرار می‌گیرد تا خودش خشک شود.
برای چدن خام این کار می‌تواند احتمال ایجاد زنگ را افزایش دهد.
بعد از شستن، ظرف را با پارچه یا دستمال خشک کنید. در صورت نیاز می‌توانید مدت کوتاهی آن را روی حرارت ملایم قرار دهید تا رطوبت باقی‌مانده نیز از بین برود.
۸. پخت طولانی غذاهای اسیدی در چدن خام با Seasoning ضعیف
این تصور که هیچ ماده اسیدی نباید با چدن تماس داشته باشد دقیق نیست. مقدار کم مواد اسیدی یا زمان کوتاه پخت الزاماً مشکل‌ساز نیست.
اما پخت طولانی غذاهایی مانند سس‌های گوجه‌فرنگی در یک تابه چدن خام با Seasoning ضعیف می‌تواند لایه Seasoning را تحت تأثیر قرار دهد. Lodge نیز میان تماس کوتاه و پخت طولانی مواد اسیدی تفاوت قائل می‌شود.
برای پخت‌های طولانی اسیدی، چدن لعاب‌دار می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
۹. تصور اینکه تابه چدنی باید مثل تفلون رفتار کند
Seasoning می‌تواند سطح پخت چدن را بهبود دهد، اما نباید انتظار داشت هر تابه چدنی دقیقاً مانند ظرف دارای پوشش نچسب صنعتی رفتار کند.
پیش‌گرم کردن، کنترل دما، میزان روغن و زمان مناسب برگرداندن غذا همچنان اهمیت دارند.
اگر تخم‌مرغ یا گوشت مرتب به تابه شما می‌چسبد، مقاله «چرا غذا به تابه چدنی می‌چسبد؟» دلایل این مشکل را کامل بررسی کرده است.
۱۰. نگهداری ظرف در محیط مرطوب
حتی اگر ظرف را کاملاً خشک کرده باشید، نگهداری طولانی در محیط مرطوب می‌تواند احتمال زنگ‌زدگی چدن خام را افزایش دهد.
ظروف را در محل خشک قرار دهید. اگر قابلمه درب دارد، هنگام نگهداری طولانی بهتر است شرایطی فراهم شود که رطوبت داخل آن محبوس نشود.
در صورت نیاز می‌توانید بعد از خشک کردن، لایه بسیار نازکی از روغن مناسب روی چدن خام قرار دهید.
۱۱. سیزنینگ کردن بی‌دلیل بعد از هر بار استفاده
لازم نیست بعد از هر بار آشپزی تابه را داخل فر بگذارید و Seasoning کامل انجام دهید.
برای نگهداری معمول، اغلب شستن صحیح، خشک کردن کامل و در صورت نیاز مقدار بسیار کمی روغن کافی است.
Seasoning کامل بیشتر زمانی کاربرد دارد که سطح ظرف به بازسازی نیاز داشته باشد. استفاده معمول از ظرف نیز به مرور در شکل‌گیری و حفظ Seasoning نقش دارد.
۱۲. استفاده از یک روش نگهداری برای چدن خام و لعاب‌دار
تمام ظروف چدنی شرایط نگهداری یکسانی ندارند.
چدن خام به Seasoning نیاز دارد، در حالی که سطح چدن لعاب‌دار نباید Seasoning شود. همچنین برای سطح لعابی باید از روش‌هایی استفاده کرد که احتمال خراش یا لب‌پریدگی لعاب را کاهش دهند.
بنابراین قبل از استفاده باید نوع ظرف را بشناسید. مقاله «تفاوت ظروف چدنی خام و لعاب‌دار» برای همین موضوع نوشته شده است.
جمع‌بندی
بیشتر مشکلات ظروف چدنی با چند عادت ساده قابل پیشگیری هستند: ظرف را تدریجی گرم کنید، چدن بسیار داغ را ناگهان سرد نکنید، آن را مدت طولانی در آب قرار ندهید، بعد از شست‌وشو کاملاً خشک کنید و Seasoning را در وضعیت مناسب نگه دارید.
همچنین لازم نیست مراقبت از چدن را بیش از حد پیچیده کنید. شست‌وشوی صحیح، خشک کردن و نگهداری مناسب برای استفاده روزمره اهمیت بیشتری از انجام مداوم فرایندهای سنگین Seasoning دارد.
با رعایت همین اصول، یک تابه یا قابلمه چدنی می‌تواند سال‌ها در آشپزخانه مورد استفاده قرار گیرد.
سوالات متداول
آیا مایع ظرفشویی برای چدن ممنوع است؟
خیر. مقدار کمی شوینده ملایم برای چدن Seasoned قابل استفاده است؛ مهم است که ظرف بعد از شست‌وشو کاملاً خشک شود.
آیا تابه چدنی را می‌توان در ماشین ظرفشویی گذاشت؟
برای چدن خام Seasoned توصیه نمی‌شود؛ ماشین ظرفشویی می‌تواند Seasoning را از بین ببرد و احتمال زنگ‌زدگی را افزایش دهد.
آیا باید بعد از هر بار استفاده چدن را Seasoning کرد؟
خیر. Seasoning کامل بعد از هر بار آشپزی ضروری نیست.
بدترین اشتباه در نگهداری چدن چیست؟
باقی ماندن طولانی رطوبت روی چدن خام یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد زنگ است.
